Cấp ủy đảng

Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về (…).  Qua cảm nhận của Nguyễn Tuân, mái tóc của Đà giang như nối dài đến vô tận, trùng điệp giữa bạt ngàn màu xanh lặng lẽ của núi rừng. Một chuyến đi thực tế Thung Nai – nơi được coi là “Hạ Long giữa lòng Hòa Bình” đã giúp chúng tôi được trải nghiệm không khí trong lành của rừng, gió núi và làn nước sông Đà mát lạnh. 

Khi được thực tế cảm nhận cảm giác “thuyền tôi trôi trên Sông Đà”, càng đi chúng tôi càng thấy được vẻ đẹp nên thơ trữ tình của dòng sông và càng cảm phục trước trí tưởng tượng phong phú và tài năng ngôn ngữ bậc thầy của nhà văn Nguyễn Tuân.

Giá trị của tác phẩm Người lái đò Sông Đà chúng ta không cần phải nhắc lại nhưng được cảm nhận trực tiếp vẻ đẹp của dòng sông để thêm yêu sông Đà thêm quý cái tài cái tình của Nguyễn Tuân thì đó là một trải nghiệm, một cảm giác rất khác, một cách tiếp nhận tác phẩm vô cùng thú vị. Tôi chợt đặt ra câu hỏi nếu học sinh của chúng ta được trải nghiệm thực tế, tiếp nhận tác phẩm văn học bằng trải nghiệm thực tế thì đó sẽ là một cách học rất hiệu quả.

Nghiên cứu cho thấy : 5% chúng ta học được từ bài giảng, 10% chúng ta học được từ việc đọc, 20% chúng ta học được từ nghe nhìn, 30% chúng ta học được từ tham quan, xem trình diễn, 75% chúng ta học được khi chúng ta thực hành từ những gì đã học. Điều đó cho thấy con đường tiếp nhận tri thức bằng những hoạt động trải nghiệm thực tế hữu ích hơn rất nhiều bằng cách mà xưa nay chúng ta gọi là “học chay” – nghĩa là bó hẹp trong quyển sách giáo khoa. Các thí nghiệm của các môn Vật lý, Hóa học… thực chất cũng là một hoạt động trải nghiệm thực tế giúp các em học sinh hình thành một cách trực quan sinh động nhất những kiến thức được học. Hiện nay hoạt động trải nghiệm sáng tạo được coi là chìa khóa để học đi đôi với hành, học gắn liền với thực tiễn, thông qua thực tiễn để khắc sâu kiến thức.

“Trải nghiệm” theo Từ điển là trải qua. Hoạt động trải nghiệm là hoạt động giáo dục có sự hướng dẫn và tổ chức để học sinh được trực tiếp tham gia vào các hoạt động khác nhau trong đời sống với tư cách là chủ thể khám phá từ đó phát huy năng lực thực tiễn, phẩm chất nhân cách và tiềm năng sáng tạo của cá nhân.

Thiết nghĩ, hoạt động trải nghiệm trong môn Ngữ văn là vô cùng cần thiết và bổ ích. Ví dụ, hoạt dộng trải nghiệm  với chủ đề Văn học dân gian không chỉ bổ sung kiến thức trong nhà trường mà còn cho các em thấy trân trọng các giá trị văn hóa cổ truyền dân tộc, bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc; hoạt động trải nghiệm khi học các phẩm kí trong chương trình 12 còn cần thiết hơn nữa khi đặc trưng của kí là một sự ghi chép có chọn lọc mang giá trị nghệ thuật của nhà văn… Tất cả những việc làm đó cuối cùng để trả lời một câu hỏi lớn cho học sinh hiện nay HỌC VĂN ĐỂ LÀM GÌ? để các em thấy rằng văn học không phải là một môn học xa rời thực tế.

Hiện nay hoạt động trải nghiệm trong việc học văn chủ yếu được thực hiện ở các cấp học cao hơn như Đại học, Cao đẳng. Còn ở trường Phổ thông hoạt động trải nghiệm còn hạn chế cả ở số lượng lẫn chất lượng. Vì thế cần phát huy hơn nữa vai trò của hoạt động trải nghiệm trong Nhà trường. Cần phải nhận thức đây là hoạt động cần thiết trong việc dạy – học môn Ngữ văn. Tôi xin mượn một câu nói nổi tiếng của Jules Henri Poincaré (29/4/1854 – 17/6/1912), Nhà toán học, nhà Vật lý lý thuyết, kỹ sư, triết gia khoa học người Pháp, với nhiều đóng góp cho cả toán học thuần túy lẫn toán học ứng dụng để tổng kết cho điều tôi muốn nói: Thực nghiệm là nguồn sự thật duy nhất. Chỉ nó có thể dạy cho ta biết điều gì đó mới mẻ; chỉ nó có thể cho ta sự chắc chắn.

(Bùi Thị Hải – GV Ngữ văn trường THPT Dương Xá)

Nhưng chính giữa làn sóng của “ trào lưu học tiếng anh” ấy, khi có quá nhiều tài liệu, thông tin được chia sẻ, các bài blogs được đăng tải và thậm chí là sự mọc lên như nấm của các trung tâm tiếng anh đã vô hình chung làm những người học tiếng anh cảm thấy mất phương hướng và choáng ngợp bởi kho thông tin và tri thức khổng lồ này.

Với việc cũng đã trải qua những bối rối và cả những sai lầm nhất định trong quá trình học tiếng anh, hôm nay mình sẽ chia sẻ những điều bản thân đúc kết được cũng như những phương pháp mình sử dụng để không chỉ đạt được điểm cao trong các kỳ thi, mà còn thực sự chủ động trong việc sử dụng tiếng anh trong đời sống hàng ngày. Trước hết, trong phần I, chúng ta sẽ xây dựng một cách hiểu đúng đắn về việc học tiếng anh, cũng như cách học từ mới để nhớ lâu, sử dụng chính xác.

1. Chúng ta thắng hay thua là do tâm lý

Aristotle từng nói một câu rất hay: “We are what we repeatedly do. Excellence, therefore, is not an act, but a habit” (Tạm dịch: Chúng ta là kết quả của những việc chúng ta thường làm, vì thế sự xuất sắc không phải một hành động, nó là một thói quen). Bạn nên nhớ điều này: trừ khi bạn thuộc nhóm 1% những người thông minh nhất thế giới, bạn sẽ không thể học giỏi tiếng anh, hay “xuất sắc” trong việc học tiếng anh, nếu không có sự chăm chỉ, và luyện tập rất nhiều, rất đều đặn, thường xuyên theo một phương pháp phù hợp. Vì thế hãy luôn tự nhủ với bản thân những điều sau:

• Một ngày có 24 giờ, và không thể nhiều hơn, việc có nhiều thời gian hơn cũng sẽ càng khiến chúng ta lười đi, vì thế hãy trân trọng thời gian, và thực sự sử dụng nó một cách hợp lý.
• Trong việc học tiếng anh, chúng ta thắng thua còn phụ thuộc rất nhiều vào tâm lý, bạn cần phải tin vào bản thân và tin vào sức mạnh của sự luyện tập. Nếu bạn chưa giỏi, đừng nản chí, hoặc là bạn đang sai phương pháp, hoặc là bạn luyện tập chưa đủ.
• Không có con đường tắt nào để giúp bạn học giỏi tiếng anh trong đêm, vì thế hãy tích luỹ kiến thức dần dần rồi sẽ có ngày chính bạn bất ngờ về khả năng tiếng anh của bản thân.
• Hãy học tiếng anh với sự đam mê, và hãy đơn giản hoá việc học tiếng anh, bạn không cần quá nhiều sách vở, tài liệu, từ điển hay phương pháp,.. mà hãy biết chọn lọc, đừng ôm đồm quá nhiều.

Khi bạn đã nắm vững những điều trên, hãy bắt đầu với những cách học cụ thể.

2. Học từ mới: Điều cốt lõi của thành công

Học từ mới và một phần tất yếu trong quá trình học tiếng anh, nó quyết định và chi phối rất nhiều sự tự tin, khả năng diễn đạt, khả năng hiểu và quyết định đẳng cấp cũng như trình độ tiếng anh của một người. Vậy đâu là một phương pháp hiệu quả? Thì đây là cách mà mình học một từ mới:

• Bước 1: Hãy đoán nghĩa của từ trước, đừng lệ thuộc vào từ điển khi chúng ta đều có khả năng suy luận, và khi đi thi bạn cũng không thể mong được sử dụng bất kỳ loại từ điển nào, vì thế hãy học cách đoán nghĩa dựa vào bối cảnh xung quanh, đó cũng là một cách để nhớ từ tốt hơn.
• Bước 2: Tra từ điển một cách thông minh, hãy luôn luôn tra phát âm của từ để nhận biết cũng như sử dụng từ được tốt. Bên cạnh đó, khi mới học có thể bạn sẽ cần tra từ điển Anh-Việt, nhưng nếu khi đã qua trình độ Beginner, hãy dùng từ điển Anh-Anh, để hiểu sâu hơn nghĩa của từ và nhớ nghĩa tiếng anh cũng giúp bạn bật ra từ đó nhanh hơn trong quá trình sử dụng.
• Bước 3: Hãy đọc nhiều ví dụ. Khi chúng ta gặp một từ mới, bản thân hoàn toàn xa lạ với chúng, vì vậy việc đọc nhiều ví dụ, hoặc ghi chép lại các ví dụ ấy trong sổ tay không chỉ giúp chúng ta lặp đi lặp lại việc gặp từ ấy, mà còn học được cách sử dụng trong câu của chúng.
• Bước 4: Ôn tập. Mình thường sử dụng thời gian rảnh, hoặc các khoảng thời gian chết (khi đi xe buýt, ngồi đợi bạn,..) để ôn lại các từ mới, hoặc dành ngày cuối tuần để đọc lại tất cả các từ đã học.

Note:

Hãy đọc nhiều, việc bạn đọc nhiều tài liệu, sách báo, càng giúp bạn hiểu hơn cách sử dụng của các từ, đồng thời cũng là cách ôn tập hiệu quả, ít tốn thời gian.

Bạn có thể dùng phần Google Image để tra các hình ảnh liên quan đến từ cần học, bộ não thích hình ảnh, và nó có thể giúp chúng ta ghi nhớ tốt hơn.

Cuối cùng, đừng bao giờ cố gắng học hết nghĩa của một từ, điều đấy chỉ là cho bạn thêm mệt mỏi, hãy học và nhớ nghĩa của từ đó trong hoàn cảnh bạn gặp chúng trước mà thôi.

Trên đây là phương pháp học từ mới của cá nhân mình, bạn không cần áp dụng giống hệt các bước mà có thể vận dụng sáng tạo trong quá trình học tiếng Anh.

Ở phần II, mình sẽ viết về phương pháp cải thiện từng kỹ năng trong tiếng anh để đạt được hiệu quả cao nhất. Mong các bạn đón đọc.

(Chia sẻ bởi  Dương Hằng – học sinh đạt giải Nhất thi Olympic tiếng Anh cụm Long Biên- Gia Lâm và đạt 7.5 IELTS)

Xem chi tiết tại địa chỉ: https://drive.google.com/file/d/1d4x0IKV1Dohv-U_izm5R5OTrpLCyN7xe/view?usp=sharing

Đoàn trường THPT DƯƠNG XÁ  đã tổ chức các hoạt động thi đua sôi nổi và ý nghĩa diễn ra trong tháng Thanh niên: Thi đua học tốt, các chi đội đăng kí tuần học tốt, tháng học tốt. Tổ chức giải bóng đá thiếu niên 2018, thi văn nghệ….Tất cả những hoạt động ấy đã khơi dậy niềm tự hào dân tộc, truyền thống vẻ vang của Đảng, của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong mỗi đoàn viên thanh niên , cũng là động lực để lớp lớp thế hệ trẻ thực hiện lời dạy của Bác:

“Không có việc gì khó

Chỉ sợ lòng không bền

Đào núi và lấp biển

Quyết chí ắt làm nên”.

       Khoảng thời gian đẹp nhất trong  đời người có lẽ là quãng đời học sinh. Trong những  năm tháng “mộng mơ tuổi học trò ấy”, có lẽ đáng nhớ nhất vẫn là những hoạt động do nhà trường tổ chức. Tôi nghĩ rằng : Với học sinh trường THPT DƯƠNG XÁ, hội trại 26-3 năm nay thực sự đã trở thành một kỉ niệm đẹp trong hành trang tiến về phía trước của các em. Năm nào trường chúng ta cũng tổ chức ngày lễ 26-3 đầy long trọng, tôi thấy được sự háo hức chờ đón Lễ kỉ niệm ngày thành lập Đoàn TNCS HCM của các em học sinh trong trường. Điều đặc biệt, kế hoạch năm nay diễn ra đúng ngày thành lập Đoàn khiến cho không khí thêm phần sôi động và khí thế. Để có được lễ kỉ niệm thành công, từ Ban giám hiệu, các thầy cô giáo, cán bộ nhân viên cho đến học sinh đã ráo riết lên kế hoạch, họp bàn, tập luyện hàng tháng trời. Bên cạnh việc học tập, thi cử, đi đâu, gặp ai cũng thấy rõ được không khí háo hức, rộn ràng của lễ kỉ niệm. Chừng đó cũng đủ thấy, lễ kỉ niệm thành lập Đoàn năm nay có sức hút như  thế nào đối với mọi người, đặc biệt là những công dân trẻ của trường.

    Giây phút mong chờ ấy cũng đã đến. Chiều ngày 26-3-2018, hơn một ngàn học sinh đã hội tụ đông đủ tại trường. Một không gian đa sắc màu của cờ hoa, băng rôn khẩu hiệu, những gian hàng bán sách vở, khu vẽ tranh giành cho những học sinh có năng khiếu hội họa, áo đồng phục,…Tạo ấn tượng nhất là những  học sinh mang trên mình chiếc áo lớp với những màu sắc nổi bật cùng những hình ảnh, họa tiết tinh nghịch, ngộ nghĩnh đậm chất tuổi Teen. Áo lớp là niềm tự hào của mỗi em bởi đó là ý tưởng, tâm huyết của cả một tập thể, thể hiện “ màu cờ sắc áo” và cũng là tín hiệu để các em nhận ra “ người nhà” giữa một rừng người. Buổi chiều ngày hôm đó, các hoạt động sôi nổi được diễn ra như : thi vẽ tranh giữa các lớp với chủ đề về mái trường cấp ba , các trò chơi vui nhộn có thể kể tới là : bịt mắt đánh trống, phi tiêu vào bóng, nhảy sạp, nhảy dây đã thu hút đông đảo các em học sinh xếp hàng tham gia….. Nhìn khuôn mặt các em học sinh,  ai cũng tươi cười, háo hức, tôi mới cảm nhận được hết vẻ đẹp trong sáng, hồn nhiên của tuổi học trò. Nhưng điều khiến tôi – một GVCN thấy tuyệt vời nhất hôm đó là trận thi đấu chung kết giải bóng nữ của trường. Và những học trò đáng yêu của tôi – những cô gái vàng 11A5 đã làm nên kì tích, với từng phút giây như tim ngừng đập, một cảm xúc không khác nào khi xem U23 VIỆT NAM tại chung kết châu Á. Đúng là một ngày đáng nhớ – một ngày với biết bao cảm xúc trong tôi…

    Sau những bài hát, điệu nhảy mở màn vui nhộn của các em học sinh, cô giáo Nguyễn Thị Thu Nga- Phó hiệu trưởng nhà trường đã có bài phát biểu khai mạc lễ kỉ niệm ngày thành lập Đoàn TNCS ngắn gọn nhưng chứa đựng nhiều tâm tư, tình cảm và kì vọng vào thế hệ trẻ. Thầy giáo Vũ Tài Hiệp- Bí thư Chi đoàn đã ôn lại truyền thống vẻ vang của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh 87 năm qua. Các hoạt động của lễ kỉ niệm chính thức bắt đầu.

    Tiếp sau đó là phần biểu diễn văn nghệ, nhảy hiện đại, biểu diễn thời trang của các khối lớp. Phần nhảy hiện đại của một cựu học sinh trường có lẽ làm “chấn động” cả trường với những động tác uốn mình, vặn tay, lướt nhanh trên đôi chân, bởi lẽ nó hợp gu với giới trẻ, nó thể hiện được sự trẻ trung, năng động, phá cách của tuổi mới lớn. Phải kể tới là hoạt động đốt lửa trại có lẽ là sự kiện được trông đợi nhiều nhất. Hơn một ngàn học sinh, cán bộ, giáo viên đã tạo nên một vòng tròn khổng lồ, hân hoan, rạo rực chờ đón ánh lửa thiêng, ánh lửa của niềm tin, sức trẻ và lòng nhiệt huyết. Lửa trại bùng cháy trong tiếng hò reo, vỗ tay vang dội. Những ánh mắt, nụ cười, những cái nắm tay thật chặt xua tan đi mọi khoảng cách, khiến mọi người xích lại gần nhau hơn trong hơi ấm lan tỏa của ngọn lửa hồng “ Lửa cháy cháy lên ươm nồng biết bao hi vọng….”, mọi người chạy quanh lửa trại , cùng hát và nhảy theo một cách cuồng nhiệt như không hề biết mệt mỏi. Sự trẻ trung, hài hước của MC đã làm cho học sinh càng phấn khích: “ Dương Xá ơi……. “quẩy” nhiệt tình lên nào…” Học sinh hưởng ứng bằng những màn nhảy múa, hò reo hết mình. Mồ hôi, khói bụi và cả sức nóng của ngọn lửa không ngăn cản được nhiệt huyết của tuổi trẻ.

    Lễ kỉ niệm ngày thành lập Đoàn kết thúc, không khí dường như lắng xuống, không phải vì các em học sinh hết “lửa” mà thay vào đó là một cảm xúc bâng khuâng , tiếc nuối khó tả. Bạn nào cũng mong chưa kết thúc, kể cả kéo dài thêm chút nữa các bạn cũng sẽ cháy hết mình để được cùng vui chơi, giao lưu với bạn bè. Đặc biệt là các em lớp 12, bởi vì năm nay là năm cuối cấp của quãng đời học sinh, sắp tới đây các em sẽ không còn tung tăng , đùa vui, học hành dưới mái trường cấp ba, nơi đã để lại cho các em rất nhiều những kỉ niệm đẹp đẽ , nên các em muốn níu thêm chút thời gian để có thể tận hưởng nốt những kỉ niệm vui có, buồn có bên những người bạn, người thầy, người cô của mình , có lẽ sẽ không còn dịp nào nữa có thể quây quần như lúc này.

     Những bức hình với những khoảnh khắc đáng nhớ, những dòng chia sẻ, bình luận tích cực, tràn đầy niềm vui, sự yêu thương và những lời nhắn gửi tốt đẹp tràn ngập các trang Facebook. Có lẽ, tôi sẽ phải cảm ơn tới các em học sinh đã cho thầy cô sống lại một thời tuổi trẻ với bao kỉ niệm đẹp đẽ của tuổi học trò.

Dư âm còn đó.

Niềm vui lan tỏa.

Tình thêm gắn kết.

Hẹn mùa kỉ niệm 26-3-2019 với những niềm vui và bất ngờ mới.

                                                                Người viết

                                                           Đỗ Thị Ngọc Anh

Với tinh thần đoàn kết, 18 thành viên trong tổ luôn coi đây là một mái ấm thứ hai của một đại gia đình. Nơi đây chúng tôi dùng những chia sẻ buồn vui để gắn kết tình thương. 

Hàng năm, vào buổi họp tổ đầu tiên chúng tôi thường dành thời gian để sinh hoạt công đoàn, đề ra kế hoạch để các thành viên và gia đình tham gia. Công đoàn đã có sự sáng tạo, đổi mới cách thức tổ chức các hoạt động để tổ tổng hợp luôn là một khối đoàn kết. Mặc dù bận rộn với công việc trường, lớp, chuyên môn nhưng tổ công đoàn luôn chú ý sắp xếp thời gian để gắn kết giữa các thành viên trong tổ. Công đoàn tổ ngoài việc tham gia các hoạt động chung, chúng tôi còn mạnh dạn tạo ra một sân chơi mới bổ ích cho các gia đình theo tinh thần của tổ muốn gắn kết trong môi trường công tác thì hậu phương cũng có vai trò rất quan trọng. Những chuyến du xuân, dã ngoại, tham quan, du lịch… công đoàn đều vận động các thành viên trong tổ đi cùng gia đình. Ban đầu, tuy có nhiều khó khăn bỡ ngỡ song nhờ sự đồng lòng, nhất trí, nhiệt tình tham gia nên hoạt động đã tạo nên một không khí vui tươi, phấn khởi, hào hứng đem lại những chuyến vui chơi, an toàn, tiết kiệm, vui vẻ.

Nhân dịp đầu xuân 2018, để khởi đầu một năm mới vạn sự như ý, chúng tôi đã tổ chức một chuyến du xuân đến đất cảng Hải Phòng. Một kế hoạch chuẩn bị kỹ lưỡng được đưa ra bàn bạc, thống nhất đảm bảo dân chủ và đồng lòng cao. Đầu tiên, sau khi chọn địa điểm chúng tôi lựa chọn thời gian đi hợp lý sao cho số gia đình tham gia được đông nhất có thể. Mỗi thành viên một tay, một chân chuẩn bị cho chuyến đi. Thiên thời, địa lợi, nhân hòa vào ngày đầu tiên của tháng 4, chuyến xe đã đưa đại gia đình chúng tôi đến với thành phố Hoa Phượng đỏ. Địa điểm đầu tiên của chuyến du xuân là ngôi chùa Cao Linh nằm trên Quốc lộ 10. Ấn tượng của chúng tôi ở nơi đất thiêng này là kiến trúc nguy nga, rộng lớn từ cổng chính của chùa.Tiếp đó, chúng tôi đến Bạch Đằng Giang, thật ngỡ ngàng trước cảnh núi sông hùng vĩ mà các anh hùng hào kiệt của đất nước đã chọn nơi đây để tạo nên những chiến thắng oanh liệt giữ non sông bờ cõi. Các con nhỏ ngoài việc tham quan du lịch, chạy nhảy, các con còn háo hức tìm hiểu lịch sử để hỗ trọ cho việc học tập của mình. Quá giờ trưa, đoàn đến bãi biển Đồ Sơn cùng khám phá đảo Hòn Dấu, thỏa mình giữa biển xanh, cát trắng, nắng vàng. Có thể nói đây là nơi mang lại những tiếng cười nhiều nhất cho các con vì các con cùng nô đùa dưới biển, gần như giữ các con không còn cảm giác xa lạ. Các con vui vầy bên nhau, chúng tôi nghĩ cần có nhiều ngày như thế này nữa và rồi ý tưởng cho chuyến du lịch gần nhất đã được chúng tôi đề ra. Cuối buổi chiều hôm đó, chùa Hang – nơi đầu tiên phật giáo xâm nhập vào nước ta. Đất chùa thanh tịnh, cũng là nơi chúng tôi quây quần khám phá nét đẹp của làng quê xưa. Những tiếng cười sảng khoái đã làm chúng tôi quên đi hết mệt mỏi. Tạm biệt bãi biển thân yêu, tạm biệt đất cảng hùng thiêng đoàn chúng tôi trở về Hà Nội.

Một chuyến đi an toàn, bổ ích. Một ngày vui gắn kết tình thân. Một kỷ niệm khó quên cùng với sông, núi, biển cả, lịch sử và ý nghĩa.

   Những năm gần đây, đổi mới phương pháp dạy học được xem là một phương châm quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục. Cũng vì thế xuất hiện rất nhiều phương pháp dạy học mới. Theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học nói chung trong đó có môn Ngữ văn thì không có sự hạ thấp vai trò của giáo viên mà ngược lại giáo viên chính là người tổ chức, thiết kế, điều hành giờ học.

   Nhìn vào thực tế bộ môn Ngữ văn hiện nay, chúng ta thấy học sinh dường như ít mặn mà với môn học. Có lần TS Chu Văn Sơn- giảng viên trường ĐHSP Hà Nội, một nhà giáo đầy tâm huyết với việc dạy Văn nói về vấn đề học sinh chán học môn Ngữ văn. Theo thầy Chu Văn Sơn, chưa bao giờ học sinh chán môn Văn như hiện nay. Nếu như Văn không phải môn bắt buộc thi tốt nghiệp, có thể số học sinh lựa chọn còn ít hơn Sử. Cũng theo thầy Chu Văn Sơn, hiện nay chúng ta đang sống trong tình trạng dạy và học Văn đầy nghịch lý. Chưa bao giờ người dạy Văn Việt Nam được trang bị nhiều kiến thức, phương pháp, được sự hỗ trợ bởi những phương tiện tối tân, đặc biệt là những phương tiện gắn liền với công nghệ thông tin như bây giờ. Đáng ra với điều kiện đó, chất lượng học Văn phải cao hơn, học trò yêu Văn hơn. Nhưng trên thực tế lại không như chúng ta mong muốn.

        Đổi mới, sáng tạo trong dạy và học nhằm phát huy năng lực của học sinh đặt ra như một nhu cầu tất yếu cho giải pháp nâng cao chất lượng môn Ngữ văn. Với mong muốn cải tiến phương pháp để hiệu quả giảng dạy được tốt hơn, chúng tôi nhận thấy cần tích cực hơn nữa trong việc vận dụng các phương pháp dạy học hiện đại, một trong những phương pháp tổ chức dạy học được áp dụng là dạy học theo dự án.

Đó là hình thức dạy học mà người học thực hiện một nhiệm vụ học tập phức hợp, có sự kết hợp giữa lí thuyết và thực hành, tạo ra các sản phẩm cá nhân hoặc một nhóm theo yêu cầu. Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao trong toàn bộ quá trình học tập. Để tiến hành dạy học bộ môn Ngữ văn theo phương pháp dự án, chúng ta có thể triển khai các bước sau:

– Xác định nội dung kiến thức có thể hình thành dự án.

– Thiết lập dự án ( sao cho phù hợp với nội dung, với trình độ nhận thức và khả năng thực hiện của người học.)

– Giao nhiệm vụ ( phân từng nhóm, giáo nhiệm vụ cho mỗi nhóm, yêu cầu về thời gian, tiêu chí đánh giá cụ thể.)

– Thực hiện dự án ( học sinh thực hiện dự án, giáo viên hướng dẫn, đôn đốc và giúp đỡ khi cần thiết)

– Trình bày sản phẩm ( các nhóm báo cáo kêt quả, sản phẩm)

– Tổng kết, đánh giá ( các nhóm và giáo viên nhận xét, cho điểm, giáo viên chốt lại nội dung quan trọng liên quan trực tiếp tới bài học)

     Các vấn đề quen thuộc về tìm hiểu tác giả, tác phẩm, tóm tắt cốt truyện là những nhiệm vụ đơn giản, học sinh hầu như không có khó khăn. Nên khi giao nhiệm vụ này chủ yếu là rèn kỹ năng thuyết trình và cung cấp thông tin bằng nhiều hình thức: vẽ trang, dùng phim minh họa, đóng kịch, làm thơ, trình chiếu tư liệu hay tạo hình ảnh, phông chữ đẹp trên powerpoint…

      Vấn đề quan trọng nhất của việc dạy học theo dự án là vai trò của giáo viên trong việc xác định bản chất bài học, đưa ra tình huống có vấn đề, phán đoán khó khăn của học sinh, tổ chức các hoạt động trong giờ học chú trọng việc tương tác giữa người học sinh với nhau và giữa học sinh với giáo viên để có biện pháp tháo gỡ khó khăn, giải quyết vấn đề đã đặt ra trong dự án.

     Ví dụ khi dạy tác phẩm“Vợ chồng A Phủ” (Tô Hoài), chúng tôi đặt ra vấn đề: chọn  chi tiết được lặp lại nhiều lần trong tác phẩm mà em cho là đặc sắc, tập trung thể hiện chủ đề tác phẩm, số phận và tính cách nhân vật chính. Thực tế học sinh tìm được nhiều chi tiết nhưng một số không tập trung theo yêu cầu. Giờ học, giáo viên thống nhất chọn ba chi tiết: Mị bị so sánh với thân trâu ngựa (tập trung thể hiện số phận bất hạnh, bi thương), tiếng sáo gọi bạn (sức sống tiềm tàng trỗi dậy mãnh liệt), ngọn lửa (niềm khao khát tự do cháy bỏng thổi bùng thành hành động phản kháng). Sau đó chia ba nhóm trình bày, cuối cùng giáo viên chốt lại các vấn đề.       

     Hoặc chúng tôi đặt vấn đề: có hay không chuyện đám cưới và hôn nhân trong tác phẩm “Vợ nhặt” (Kim Lân). Kết quả là 100% học sinh sau khi làm việc nhóm đã thống nhất không có chuyện đám cưới nhưng có một cuộc hôn nhân thực sự. Sau đó đại diện của một nhóm học sinh lên trình bày, bảo vệ quan điểm. Các nhóm khác phản biện, bổ sung. Giáo viên sẽ chốt lại ba vấn đề: 1. không có chuyện đám cưới để khái quát hiện thực cuộc sống và thân phận con người bị rẻ rúng đến thảm hại; 2. Có một cuộc hôn nhân thực sự để khái quát giá trị nhân đạo sâu sắc của tác phẩm: tình yêu thương chia sẻ, cưu mang của những người cùng cảnh ngộ, niềm khao khát hạnh phúc gia đình, ý thức vươn lên trên cái đói, cái chết để vui và hi vọng; 3. Câu hỏi thảo luận có hay không chuyện đám cưới và hôn nhân trong tác phẩm chính là tình huống truyện đặc sắc thể hiện tài năng sáng tạo của Kim Lân khiến tác phẩm sống mãi trong lòng bạn đọc.

   Thực tế, phương pháp dạy học theo dự án đã thực sự giúp giờ học văn sôi nổi, học sinh tích cực. Tuy nhiên vấn đề thời gian cho tiết học và hệ thống kiến thức để đảm bảo cho việc hoàn thành các bài thi lại là một trở ngại lớn. Chúng tôi đã và đang tìm cách để khắc phục khó khăn này. Trước mắt, chúng tôi thấy có thể kết hợp các phương pháp khác nhằm nâng hiệu quả giờ lên lớp như dạy học theo bản đồ tư duy. Bản đồ tư duy giúp học sinh học được phương pháp học tập chủ động, tích cực, hệ thống được kiến thức nhanh, khắc phục hạn chế phải ghi chép nhiều, khó nhớ. Một số em học tập chăm chỉ  có thể vẽ nhiều bản đồ tư duy nhỏ cho một vấn đề trong bài học, hoặc liên hệ với phần trước, biết hệ thống kiến thức, liên kết kiến thức với nhau, từ đó biết vận dụng kiến thức đã học trước vào bài học sau. Do đó, việc sử dụng thành thạo bản đồ tư duy trong dạy học, sẽ giúp học sinh học được phương pháp tự học, tăng tính độc lập, chủ động, sáng tạo và phát triển tư duy.

    Kế hoạch dạy học theo dự án yêu cầu cả giáo viên và học sinh đều phải chủ động, sáng tạo, phát hiện, tìm tòi những vấn đề hay, những biện pháp phù hợp, tích cực tương tác để trao đổi, phản biện từ đó tìm ra chân lý và cũng là cách hữu hiệu để phát triển năng lực tư duy, tạo sự hấp dẫn và thú vị và quan trọng là  lấy lại vị trí của môn văn học trong trái tim học sinh.

                                                                Tổ Ngữ văn